TÓM TẮT: SO KÈ #LAYER2 , GIẢI PHÁP NÀO HAY HO VÀ HIỆU QUẢ HƠN (P1)

Với sự phát triển của thị trường, các giải pháp layer 2 đang trong một cuộc chiến cực kỳ quyết liệt nhằm giải quyết bài toán mở rộng cho Layer 1, đặc biệt Layer 2 trong tài liệu này sẽ là các giải pháp mở rộng layer 2 trên hệ sinh thái Ethereum mà TradeCoinAsia sẽ mang đến cho các anh chị em nhà đầu tư.

Để có được một cơ sở máy tính phân tán trên toàn cầu có thể thống nhất nhiều thứ một cách nhanh chóng và với mức độ tự tin cao là một công việc không hề dễ dàng. Do đó, nhiệm vụ của các blockchain có cùng mục đích mở rộng đang bị tấn công từ các góc độ khác nhau mang những sự đánh đổi khác nhau. Ở cấp độ vĩ mô, những cách tiếp cận này có thể được chia nhỏ để xây dựng các mạng lớp 1 thay thế (tức là bắt đầu từ đầu) hoặc làm việc để mở rộng mạng Ethereum (tức là xây dựng các mạng khác xung quanh giao thức cốt lõi của nó).

Các giải pháp mở rộng của Ethereum bao gồm: Sidechain, Layer 2, Sharding (On-chain). Giải pháp mở rộng Layer 2 bao gồm: State Channels, Plasma, Rollups, Validium. Sharding cần có thời gian dài hạn cần phải trải qua nhiều đợt nâng cấp giống như the Merge của Ethereum thời gian vừa qua. 

1.SIDECHAIN

SIDECHAIN HOẠT ĐỘNG NHƯ THẾ NÀO?

Sidechains tương tác với các nền tảng lớp 1 theo hai cách chính:

  • Cung cấp một cơ chế để “bắc cầu” các tài sản từ Layer-1 với các mạng sidechains tương ứng.
  • Định kỳ đăng snap shots (ảnh chụp nhanh) về trạng thái của chúng (tức là các tóm lược của tất cả số dư tài khoản trên networks của sidechain) vào mạng Layer-1.

LỢI ÍCH CỦA SIDECHAINS
Bằng cách cung cấp quyền truy cập vào nhiều ứng dụng giống như nền tảng Layer-1 nền tảng với phí giao dịch thấp hơn, sidechains đã nhanh chóng được ứng dụng rộng rãi. Nhiều người đã thấy mức sử dụng ngang bằng với hoặc trong một số trường hợp, thậm chí vượt qua Ethereum và Layer-1 khác.

SIDECHAIN GIÚP GIẢM PHÍ GIAO DỊCH

Polygon’s PoS chain là sidechain được chấp nhận rộng rãi nhất cho đến nay.

Nó ước tính có khoảng ~ 34K ứng dụng được xây dựng hoặc đang được xây dựng trên đó và ~ $ 9,5 tỷ giá trị tài sản trên nền tảng của nó. Nó đã thường xuyên xử lý lên tới 5 triệu giao dịch mỗi ngày – vượt quá một đến hai triệu được thực thi trên Ethereum lớp-1.
Ngoài Polygon PoS chain thì còn một số Sidechain nổi bật khác như: Ronin của Sky Mavis, Aurora (NEAR)…


RỦI RO CỦA SIDECHAINS

Sự tập trung: Các giao dịch thực thi trên các sidechains không được xác minh bởi các validators của Ethereum. Sidechain có cơ chế đồng thuận riêng thay vì cần sự xác minh từ Ethereum.

Độ tin cậy: Chính vì sự tập trung của việc xác nhận và thực thi các giao dịch trên sidechains dẫn đến mức độ tin cậy thấp hơn.

Thời gian chết (Downtime): Tháng 3, 2022, Polygon PoS sidechain đã ngoại tuyến (offline) trong ~8 giờ do một lỗi (bug) trong bản nâng cấp của Bor, layer sản xuất block của Polygon. 

Đảo ngược giao dịch (Transaction reversals): sau khi đã xác minh giao dịch rồi lại bị đảo ngược lại

Bị tấn công (hack): Vào tháng 3 năm 2022, Ronin bị tấn công và tổn thất 600 triệu USD ETH và USDC bởi sự tập trung với 4 trong số 9 validators của Ronin được vận hành bởi Sky Mavis. Nên đây vẫn là vấn đề quan ngại khi triển khai sidechains với cơ chế đồng thuận khác so với Ethereum (+431.7K Validators)

2.HIỂU BIẾT CƠ BẢN VỀ LAYER 1

Xác định các dịch vụ mà nền tảng Layer-1 như Ethereum cung cấp là một sự khởi đầu quan trọng để đánh giá các giải pháp mở rộng Layer-2.

Mạng Layer-1 cung cấp ba dịch vụ chính:

  • Sự đồng thuận phân tán
  • Tính khả dụng của dữ liệu
  • Thực thi giao dịch.

Những kỹ thuật cốt lõi của một Layer-1 như sau:

Sự đồng thuận phân tán (Distributed Consensus):

  • Những mạng lưới Layer-1 được vận hành bởi những người vận hành phần cứng máy tính phi tập trung.
  • Cơ chế đồng thuận vận hành cách các bên đồng ý về trạng thái của mạng lưới
  • Trong những mạng lưới PoS, những người vận hành sẽ stake đồng native token của mạng lưới đó và vote theo một quy trình dân chủ để định hình nguyên tắc mạng lưới.

Tính khả dụng của dữ liệu (Data Availability):

  • Những chức năng của mạng lưới Layer-1 như nguồn lực chân lý chung
  • Bất cứ ai cũng có thể truy vấn những dữ liệu khả dụng một cách công khai như GIAO DỊCH NÀO được thực hiện, chúng được thực hiện KHI NÀO và bởi AI (Blockchain addresses)

Thực thi giao dịch (Transaction Execution):

  • Máy chủ ảo Layer-1 nhập mã và thực thi giao dịch theo yêu cầu của người dùng.
  • Tài sản được chuyển từ người dùng này qua người dùng khác, hay việc gọi dữ liệu từ các nguồn dữ liệu khác, hoặc thực hiện tính toán toán học, chúng đều có bản chất mục đích chung và có thể thực hiện mọi hoạt động như một máy tính thông thường có thể làm về mặt lý thuyết.

3.GIẢI PHÁP LAYER 2

Các giải pháp mở rộng Layer-2 cung cấp một dịch vụ chính: Đó chính là “thực thi giao dịch”. Chúng sẽ giúp giảm tải nhiệm vụ này cho các nền tảng Layer-1 tương ứng để đạt được lợi ích về khả năng mở rộng.

Rollups, là phổ biến nhất trong các giải pháp mở rộng L2, tiếp tục dựa vào nền tảng L1 cho “tính khả dụng của dữ liệu” – như dữ liệu liên quan đến trạng thái của mạng L2 được cung cấp bởi các thực thể chạy phần mềm blockchain trên L1.

TOÀN CẢNH PHÂN KHÚC CỦA LAYER -2 

Toàn cảnh L2 có thể được chia thành hai phần chính:

MỚI
Những công nghệ đã được triển khai trong sản xuất trong vài năm, cho đến nay vẫn chưa thấy việc ứng dụng hạn chế. Bao gồm: Channels và Plasma. Các công nghệ được triển khai gần đây và đang có tín hiệu phù hợp thị trường của các sản phẩm mới. Ví dụ: Optimistic Rollups, ZK-Rollups và Validium.

Total Value Locked (TVL) là một số liệu có thể được sử dụng để đánh giá mức độ ứng dụng một cách tương đối vì nó biểu hiện số lượng tài sản đã được chuyển từ L1 sang các L2 thông qua các Bridges. Optimistic Rollups và ZK-Rollups đã đạt được ~7 tỷ đô la tài sản trong ~6 tháng. Channels và Plasma thì không thấy bất kỳ sự gia tăng đáng kể nào trong ~ 12 tháng này. Do đó, chúng ta thấy rằng các công nghệ cũ hơn với mức độ ứng dụng tương đối thấp (Channels, Plasma), nhưng tập trung vào chủ yếu dựa trên các công nghệ mới hơn với ứng dụng ngày càng tăng (Optimistic Rollups, ZK-Rollups và Validium).

a. GIẢI PHÁP STATE CHANNELS:

Với các channels thanh toán, hai hoặc nhiều bên thường giao dịch với nhau sẽ:

  • Tạo Hợp đồng đa chữ ký (multisig)
  • Các khoản tiền thoả thuận được gửi và khóa trong hợp đồng này
  • Các giao dịch, các khoản tiền gộp (Offchain) và ký kết giữa các bên sẽ được ghi lại.
  • Dữ liệu cuối cùng được cập nhật trở lại blockchain thì State channel sẽ đóng lại, mở khóa trạng thái.

ƯU ĐIỂM CỦA STATE CHANNEL

  • Tăng khả năng mở rộng cho L1
  • Giảm phí giao dịch: Mạng Lightning của Bitcoin đã giảm chi phí giao dịch trên Bitcoin (đã dao động từ ~$1 đến ~$60 trong 12 tháng qua) đến ít hơn 1% của 1 cent.
  • Tính riêng tư cao: Do mọi thứ đều diễn ra bên trong một kênh trạng thái giữa những người tham gia chứ không công khai trên blockchain. 

NHƯỢC ĐIỂM CỦA STATE CHANNEL

  • Phụ thuộc vào trạng thái hiển thị sẵn có: Người dùng cần lưu giữ hồ sơ (hoặc ủy thác trách nhiệm lưu giữ hồ sơ) các giao dịch của họ để ngăn chặn gian lận trong trường hợp một bên chấm dứt kênh trong khi một bên khác không theo dõi kênh (Online).
  • Mất phí tạo Hợp đồng & Ký quỹ: Việc tạo ra một kênh như vậy cũng mất một khoản phí ban đầu để triển khai Contract và ký quỹ. Nhưng khi Contract được triển khai rồi thì, chi phí cho mỗi lần update trạng thái bên trong kênh đó sẽ cực kỳ thấp.
  • Ứng dụng tốt khi thành viên tham gia được xác định: Chỉ được ứng dụng tốt nhất cho một nhóm các thành viên tham gia đã được xác định trước. Chúng ta có thể add hay remove người khỏi kênh, nhưng mỗi lần nó lại yêu cầu một thay đổi hợp đồng.
  • Bắt đầu Kênh thủ công: các kênh phải được bắt đầu theo cách thủ công và các giao dịch giữa những người dùng tùy ý không được bật theo mặc định.

b. GIẢI PHÁP PLASMA:

Chuỗi Plasma là một chuỗi khối riêng biệt được neo vào Ethereum Mainnet nhưng thực hiện các giao dịch ngoài chuỗi (Offchain) với cơ chế xác nhận khối riêng (Block validation) của nó. Chuỗi plasma đôi khi được gọi là chuỗi “con”, về cơ bản là các bản sao nhỏ hơn của Ethereum Mainnet.

Cách hoạt động của Plasma:

  • Tính toán ngoài chuỗi: Plasma giả sử rằng Ethereum Mainnet không cần xác minh tất cả các giao dịch. Thay vào đó, chúng có thể xử lý các giao dịch ngoài Mainnet, giải phóng các nút khỏi việc phải xác thực mọi giao dịch.
  • Cam kết trạng thái: Các nhà vận hành (Tạo block) trên Plasma Chain được yêu cầu cam kết trạng thái hiện tại của chuỗi plasma với Merkle Tree, một công nghệ mã hoá có thể nén được lượng thông tin lớn trạng thái off-chain của Ethereum và xác thực một cách dễ dàng. Điều này được gọi là “cam kết trạng thái”.
  • Entries & Exit: Plasma sử dụng một hợp đồng chính chạy trên Ethereum để xử lý các mục tham gia và thoát của người dùng. Hợp đồng tổng thể này cũng chịu trách nhiệm theo dõi các “cam kết trạng thái” và trừng phạt hành vi không trung thực thông qua các bằng chứng gian lận.
  • Giải quyết tranh chấp: Plasma Chain cũng có một cơ chế để thực thi tính toàn vẹn của các giao dịch trong trường hợp những người tham gia có hành động có hại (VD: Double-spending funds). Vì vậy, plasma chain sử dụng các bằng chứng gian lận (Fraud proof) để phân xử các tranh chấp liên quan đến tính hợp lệ của các chuyển đổi trạng thái và trừng phạt hành vi xấu.

ƯU ĐIỂM CỦA PLASMA

  • Cung cấp thông số cao: được kỳ vọng là hàng ngàn giao dịch mỗi giây và chi phí thấp cho mỗi giao dịch.
  • Không tính phí cho mỗi cặp người dùng nếu cả hai đều được thiết lập trên chuỗi plasma.
  • Bất kỳ ai, kể cả các doanh nghiệp, đều có thể tùy chỉnh các hợp đồng thông minh để cung cấp cơ sở hạ tầng có thể mở rộng hoạt động cụ thể trong các bối cảnh khác nhau.
  • Giảm tải cho Ethereum Mainnet bằng cách chuyển tính toán và lưu trữ ra khỏi chuỗi.
  • Bởi cơ chế thoát (Exits) của Plasma, nên Users có thể rút tài sản ở chuỗi chính khi có người vận hành độc hại. Người dùng sẽ luôn có ưu thế hơn so với người vận hành và giữ cho token/ coin của họ an toàn.

NHƯỢC ĐIỂM CỦA PLASMA

  • Sự hạn chế: Không thể khởi chạy hợp đồng thông minh. Chỉ hỗ trợ chuyển token/ coin cơ bản, swaps và một số loại giao dịch khác.
  • Các Node: Users cần phải theo dõi mạng định kỳ, xác minh tất cả các giao dịch con hoặc ủy thác trách nhiệm này cho người khác để đảm bảo an toàn cho tiền của chính mình. Yêu cầu này làm tăng thêm chi phí đáng kể cho việc tham gia và làm cho người tham gia trở thành một node trên phiên bản Plasma đó.
  • Thời gian rút: Việc rút tiền bị trì hoãn 7-14 ngày (hầu như gặp ở các giải pháp mở rộng dựa trên bằng chứng gian lận) để có thể dẫn đến một số thách thức. Có thể là giảm tải cho các LPs, nhưng phát sinh chi phí vốn. 
  • Tính phụ thuộc:Dựa vào một hoặc nhiều nhà vận hành để lưu trữ dữ liệu và phục vụ dữ liệu theo yêu cầu.
  • Nghẽn mạng: Nếu quá nhiều người dùng thoát cùng lúc, Ethereum Mainnet có thể bị nghẽn mạng.

Các giải pháp của Ethereum bao gồm Sidechain, Layer-2 và Sharding. SideChain là offchain của Ethereum chạy riêng biệt có cơ chế đồng thuận riêng và các validator riêng do vậy có những rủi ro liên quan đến vấn đề tập trung, bị hack, thời gian chết. Hai giải pháp State Channels và Plasma là hai giải pháp thuộc cơ chế cũ của Layer-2 có khá nhiều nhược điểm.

Những giải pháp Layer-2 thuộc cơ chế mới sẽ khắc phục những nhược điểm của cơ chế cũ như thế nào, có nhiều dự án Layer-2 mới, những dự án này đang sử dụng giải pháp nào, cái nào sẽ chiếm ưu thế hơn. Hẹn gặp các anh chị tại phần 2!

Tải tài liệu miễn phí trên kênh telegram chính thức của Tradecoinasia và website tại: Coingen.net/learn

Xem full chương trình  của Emily tại đây: https://www.youtube.com/watch?v=F1McN6gJuck
————————————————————————————————————

Cảnh báo rủi ro: Giao dịch tiền điện tử phải chịu rủi ro thị trường cao.
Hãy thực hiện các giao dịch của bạn một cách thận trọng.
Khuyến cáo, TradeCoinAsia sẽ không chịu trách nhiệm về tổn thất giao dịch của bạn.
Cảm ơn sự ủng hộ của bạn!
TradeCoinAsia Team
————————————————————————————————————

Thông tin hữu ích thì để lại một SUBSCRIBE – FOLLOW – LIKE cho kênh để ủng hộ nhé!
Website Youtube |Twitter Telegram FBTikTok
#EmilyNguyen #TradeCoinAsia

(Visited 14 times, 1 visits today)

About The Author

You Might Be Interested In

LEAVE YOUR COMMENT

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *